fbpx

Persoonsgerichte gesprekken

Kan een coach-vraag ook TE specifiek zijn?

slotjes

Kan een coach-vraag ook te specifiek gesteld worden?

Is misschien een wat vreemde insteek, want je zou denken dat juist een heldere en specifieke coach-vraag helpend zou zijn. In mijn werk als paardencoach kom ik er alleen achter dat TE specifiek ook belemmerend kan werken. En vooral als je daarmee jezelf als coach klem zet en niet meer open staat voor de signalen van het paard.

Stel je het volgende eens voor. Je klant komt met een heel specifieke vraag. Vervolgens laat je de klant kennismaken met het paard en misschien geef je ook een simpele opdracht mee om de dynamiek tussen paard en klant op gang te brengen. Doordat jij met de vraag van de klant aan de slag wil, probeer je de signalen van het paard te linken aan die vraag. EN daardoor zou het zomaar kunnen dat je meer stuurt dan je zou willen. EN misschien zelfs op een gegeven moment blokkeert. Ik heb het bij mezelf een aantal keer meegemaakt en zie het ook bij andere paardencoaches (die ik heb opgeleid) ontstaan. Terwijl juist die open blik zo belangrijk is in de paardencoaching.

Moet je dan de vraag volledig loslaten? De klant komt toch niet voor niets bij je met die vraag.

De oplossing die ik voor mezelf gevonden heb is om de vraag zeker in mijn achterhoofd als een soort kapstok te gebruiken en tegelijkertijd open de sessie in te gaan. Vaak leg ik ook uit aan de klant dat het paard vaak het belangrijkste thema naar voren laat komen. En of de klant bereid is om het paard hierin te volgen. Op die manier kan ik vrijer reageren op de signalen en vanuit bijna letterlijke observaties mijn vragen formuleren. Bijvoorbeeld; “Het paard gaat tussen ons in staan, waardoor wij elkaar niet meer kunnen zien. Wat gebeurt er nu bij jou (van binnen)?”

Mijn ervaring is dat de klant dan meer ruimte krijgt om te ervaren en vanuit daar de situatie te benaderen. Heel vaak komt dan het thema waar de klant mee binnen kwam ook weer ter sprake. Het voorkomt echter dat je alleen vanuit die heel specifieke coach-vraag misschien wel TE sturende vragen gaat stellen.

Zodra het thema in de sessie naar boven komt is er natuurlijk niets mis mee om hierop door te vragen. Sterker nog, doorvragen vanuit oprechte belangstelling is een belangrijke vaardigheid voor jou als coach.

Durf jij als coach ondersteunend te zijn en de feedback van het paard als belangrijkste richtinggever te gebruiken? En als je niet met paarden werkt, hoe zorg je dan dat je een open houding blijft houden? Ik ben heel nieuwsgierig naar jullie ervaringen. Leuk als je het laat weten.

Wat ik leerde van mijn paard

Evie shoot_0828 l

Soms kom ik in mijn leven mensen tegen die een bijzondere bijdrage leveren aan mijn eigen persoonlijke ontwikkeling. Zomaar, zonder dat ik er specifiek naar op zoek ben.

Linda is zo iemand.

Linda is in opleiding tot paardencoach en vroeg mij of ik haar iets meer inzicht kon geven in de rol van Motiverende Gespreksvoering tijdens sessies met het paard. In haar opleiding werd veel aandacht besteed aan deze stijl en dat smaakte naar meer.

In dezelfde periode was ik op zoek naar een manier om in de training met mijn paard Evie een betere communicatie te vinden. Ik had nog te vaak het gevoel dat we elkaar tijdens het rijden niet volledig begrepen. En zo spraken we af dat we vanuit ons eigen kunnen een bijdrage konden leveren aan de groei en ontwikkeling van de ander.

En wat was dat een goede keuze. Linda legde tijdens mijn trainen met Evie exact de vinger op de zere plek. Voor het eerst voelde ik wat er onder mij gebeurde. En kon ik de vraag die ik aan Evie stelde herleiden naar het antwoord wat zij gaf. Ik merkte dat ik nooit echt geleerd had om de vraag kleiner te stellen en dan te wachten op het antwoord. Noem het ongeduld, noem het onzekerheid, maar ik had (en misschien wel heb) de neiging de vraag te groot te stellen. Te veel te doen, teveel te ondersteunen. En nu lukte het me om terug te gaan naar kleinere aanwijzingen en Evie meer op haar eigen benen te laten lopen. Gek genoeg hadden de vragen van Linda ook impact op mijn leven zonder paarden. Want ook in het contact met mensen heb ik de neiging om vanuit onzekerheid te veel te doen. Te veel bevestiging te vragen.

En zo raakten Linda en ik in gesprek over het effect van de lessen op Evie en de impact die dit had op mijn dagelijkse leven. Wat doet Linda dan precies anders in haar lesgeven? We kwamen uit op een aantal thema’s.

  • Vraag en antwoord: hoe zorg je ervoor dat je ruimte maakt voor het antwoord na het stellen van de vraag? Geduld dus en vooral voelen wat er onder je gebeurt. En natuurlijk reageer je dan ook weer op het antwoord, je laat over en weer merken dat je luistert. Laat dat nu net ook extreem belangrijk zijn in begeleidingsgesprekken met mensen. Contact maken en verbinden met elkaar.
  • Hoofd en buik: hoe zorg je ervoor dat je niet alleen probeert te beredeneren vanuit je hoofd, maar dat je ook contact maakt met je lijf? Paarden zijn gevoelig voor congruentie; het moet kloppen, want dat maakt het veilig. En heel vaak kan ik iets wel bedenken, maar werkt dat nog niet door in mijn handelen. Voor mij is die connectie tussen hoofd en voelen al heel lang een thema en tijdens het rijden werd dit extreem duidelijk. Ik hoefde niet te kijken naar wat er gebeurt, maar ik kon het voelen.
  • Loslaten: wat kan ik daar nog over zeggen? De opdracht om iets los te laten komt ook nog wel eens over mijn lippen. En ik krijg het advies ook regelmatig van mensen om me heen. Maar hoe doe je dat precies, dat wordt er nooit bij verteld. Al pratende komen Linda en ik er achter dat het antwoord hierop ook niet in je hoofd te vinden is. Als je ervaart wat het effect is van loslaten (bijvoorbeeld loslaten dat iets MOET lukken), dan gebeurt het plotseling. En paarden geven je hier een prachtige spiegel.

Al met al merken Linda en ik in het gesprek hierover dat de manier waarop ik coach (met mensen naast het paard) en de manier waarop Linda werkt (met mensen op het paard) heel veel overeenkomsten heeft. We werken beiden aan de ontwikkeling van communicatie, waardoor verbinding vanzelfsprekend wordt. En dan vooral verbinding met jezelf.

Ook het thema weerstand is een thema wat regelmatig terugkomt tijdens trainingen. En ook daar heeft Linda een bijzondere kijk op. Want als er weerstand optreedt tijdens het trainen van een paard is dit voor haar een belangrijke informatiebron. Het paard is niet stout of lastig en dat betekent dus niet dat je gewoon even door moet zetten (uitzonderingen daargelaten). Het is goed om op zo’n moment bij jezelf na te gaan wat de reden van de weerstand is. Misschien vraag je wel iets onmogelijks. Kan het paard helemaal niet ontspannen en nageven omdat het paard zichzelf in evenwicht moet houden om jou te tillen. Het is dus belangrijk om het waarom van de weerstand te onderzoeken. En ook hier sla ik als trainer en professional op aan. Want wat is de vraag of de wens onder/achter de weerstand? Waar komt de weerstand voor op? Wat is er zo belangrijk dat het antwoord waar jij naar op zoek bent niet komt? Van belang dus om dit te onderzoeken.

En daarom is het optreden van weerstand ook niet erg. Je komt op een plek waar er iets gebeurt. Waar de ander (mens of paard) tegen de grens van een ‘comfortzone’ aanloopt. En daar ligt ook de mogelijkheid om te ontwikkelen. “Als je traint hoor je fouten te maken en de grens op te zoeken, zodat je kunt leren”

Ik ben blij met de lessen van Evie en van Linda. Dankjewel, ik groei!

Loslaten

Jax loslaten3

Net voordat we de paddock instapte zei ik tegen haar dat paarden vaak een signaal blijven herhalen, totdat we luisteren en het oppakken.

Ik begin met contact maken. Contact maken met Jax is niet moeilijk. Jax is graag bij me en ik ben graag bij hem. Ondertussen kijkt de coach toe. Jax heeft de neiging om me vast te houden, ook terwijl ik in gesprek ben met de coach. Hij bijt niet, maar hapt in mijn jas en houdt deze vast. Eigenlijk continu tijdens het gesprek blijft hij dit doen.

Ik ga een rondje lopen en Jax volgt. Het happen wordt minder. Ik voel dat hij volgt en nog steeds dichtbij is. Tijdens het samen lopen voel ik me meer ontspannen. Zodra ik stil sta en probeer antwoord te geven op de vragen van de coach begint Jax weer wat fanatieker aan me te plukken. Tot het moment dat ik het toch echt wat vervelend begin te vinden. Ik probeer duidelijker mijn grens aan te geven en zeg een keer stevig "NEE". Jax neemt iets meer afstand en ik voel dat ik dat dus ook lastig vind. Ik wil graag dichtbij. Dus doe ik weer een stap naar hem toe. En natuurlijk begint het happen weer.

Zou het een grenzen thema zijn? Want ja ik vind het inderdaad wel lastig om grenzen aan te geven en nee te zeggen. Soms ben ik ook bang dat ik met mijn nee het contact verlies en dat is het me vaak niet waard. Dus accepteer ik dan toch maar weer dat er over mijn grens heen gegaan wordt. Ik probeer het volgende; ik teken een cirkel in het zand die staat voor mijn ruimte. En Jax moet daarbuiten blijven. Dat is nog niet zo eenvoudig. Ik duw hem elke keer weer een stukje terug. Ergens ben ik misschien ook wel blij dat hij telkens weer terugkomt.

En dan vallen er plotseling een heleboel kwartjes. Ik voel het gebeuren. Ik sta in mijn cirkel en heb Jax weer een stukje terug geduwd. Ik haal een keer diep adem en voel, voel mijn lijf en mijn voeten op de grond. Ik laat los. En Jax staat rustig naast me. Geen happen, geen fysiek contact, maar wel degelijk in verbinding. Dit is fijn.

Loslaten is een thema wat ik niet met mijn hoofd moet willen doen. Loslaten heeft meer te maken met overgave en vertrouwen. Voor mij is overgave zo lang een synoniem geweest voor opgeven. En nu voor het eerst voel ik tot diep in mijn ziel wat het verschil is. En zo blijven we een tijdje staan, in stilte en ontspanning. Jax heeft mij iets geleerd (en ik vermoed dat ik ook voor Jax iets heb kunnen betekenen).

Wat is het toch mooi om de andere kant ook zo af en toe te mogen ervaren en weer te snappen hoe belangrijk de ervaring is. Ik ben sterk met mijn woorden, maar ze kunnen me zo af en toe ook danig in de weg zitten. Nu, voorbij de woorden, voel ik wat loslaten voor mij betekent. De antwoorden komen in deze sessie niet uit mijn hoofd, maar vanuit mijn lijf.

Dankjewel Jax voor deze mooie les.

Hoe optimaliseer je
je online communicatie?

Hoe optimaliseer je je online communicatie?

Door COVID-19 moesten veel diabetesverpleegkundigen de afgelopen maanden noodgedwongen hun consulten telefonisch, per mail of via beeldbellen organiseren. Niet iedereen is bekend met de digitale wereld of heeft er affectie mee. Maar nood breekt wet en inmiddels is iedereen een stuk digitaalvaardiger.

 

Ook ik als communicatietrainer moest eraan geloven. Van de een op de andere dag vervielen al mijn fysieke trainingen. Hoewel ik aanvankelijk terughoudend was om online te gaan werken, heb ik inmiddels een compleet aanbod ontwikkeld met online trainingen, e-learnings en luisterboosts. In deze trainingen leer je ook hoe je online communicatie kunt optimaliseren.

VERBALE COMMUNICATIE

Het grootste verschil tussen fysiek en online communiceren is dat je wordt teruggeworpen op verbale communicatie, zeker als je kiest voor begeleiding via mail of WhatsApp. In de communicatie wordt ruim 90% van de informatie overgedragen via intonatie, stemgebruik en houding. Online valt een deel van deze signalen weg. Hoe kun je dit compenseren?

DOORVRAGEN

Bij online communicatie zul je vaker bewust moeten controleren of wat je ziet of hoort ook daadwerkelijk is wat de ander wil zeggen. Verbindende communicatie, reflectief luisteren en het inzetten van samenvattingen zijn hierbij behulpzaam. Meer dan bij fysieke communicatie is het belangrijk om door te vragen. Non-verbale communicatie zoals het schudden met je hoofd of het fronsen van een wenkbrauw, kunnen tijdens het beeldbellen zo maar te maken hebben met iets anders. Misschien hapert de online verbinding of heeft iemand moeite met de techniek. Spreek de interpretaties daarom uit en geef het woorden. De ander kan dan nuanceren, mocht je iets verkeerd interpreteren. Regelmatig samenvatten of reflecteren op wat je begrijpt is online nog belangrijker dan offline.

 

FUNCTIONEEL CONTACT

De grootste valkuil van online consulten is dat je te taakgericht wordt. Niet alleen jij als professional, ook je cliënt heeft die neiging. Verbinding maken met je cliënt is een belangrijk proces. Maar hoe doe je dat online? Zorg dat je voldoende tijd neemt voor ontspanning, voor niet taakgerichte onderwerpen. Want daarmee maak je verbinding. Plan daarom tijdens een consult de eerste 20% van de tijd bewust om te vragen hoe het met de ander gaat. Vervolgens ga je alleen maar luisteren, vooral actief luisteren. Laat merken dat je luistert door regelmatig een korte samenvatting of reflectie te geven. Je zult merken dat je hier de overige 80% van de tijd profijt van hebt. Enkele voorbeelden van vragen die je kunt stellen:

Hoe is het de afgelopen week gegaan met….? Welke impact hebben de coronamaatregelen op jou en je dierbaren?  Hoe probeer jij de kwaliteit van je leven te vergroten?

DE KOFFIEAUTOMAAT

Nu we massaal thuiswerken, merken medewerkers in allerlei branches (niet alleen in de zorg) dat het onderlinge contact met collega’s grotendeels wegvalt. Natuurlijk is er een mogelijkheid om online af te spreken, maar vaak zijn dat zakelijke en functionele overleggen. Het gesprekje bij de koffieautomaat of op de gang vindt online niet plaats. En juist daar ontspannen medewerkers gedurende de dag en worden lastige contacten met cliënten verwerkt.
Is het mogelijk om dit sociale contact ook online vorm te geven; het praatje pot zeg maar? Ja natuurlijk kun je het bewust inplannen, maar het voelt dan al snel gemaakt. En toch zien steeds meer organisaties het belang van verbindingssessies.

ONTSPANNING

Minder ontspanningsmomenten en de extra alertheid die online communicatie vraagt, maakt dat veel zorgprofessionals het werken op afstand als vermoeiend ervaren. Daarnaast lijkt het of we met het thuiswerken van het ene functionele contact in het andere duiken, zonder echte pauzes tussendoor te nemen. En dat kost enorm veel energie. Zorg daarom voor voldoende oplaadmomenten. Las vaker een korte pauze in, ga echt even weg achter die computer, maak een lunchwandeling of doe een mindfulness oefening tussendoor om je energie weer op te laden. Succes.

LUISTERVAARDIGHEDEN VERBETEREN?
Volg de korte luisterboost reflectief luisteren

https://persoonsgerichtegesprekken.nl/product/reflectief-luisteren-training/

Opnieuw beginnen

Opnieuw beginnen

Soms zijn er momenten in je leven waar je liever aan voorbij gaat. De omstandigheden dagen je continu uit en je voelt je somber en alleen en wilt je niet zo voelen. Tegelijk weet je ook dat het leven zo gaat en deze momenten en onaangename emoties horen erbij. Niemand is altijd alleen maar blij en gelukkig. En toch als ik dagen heb dat ik somber opsta, dan vind ik het soms lastig om er niet in te blijven hangen.

Social media triggert me soms met posts, artikelen, vragen en enquetes om mijn eigen leven onder de loep te nemen. Laatst een vraag op Facebook over wat je het liefste wilt in je leven. 1 Van de antwoordmogelijkheden is , ‘altijd gelukkig zijn’. Is dat wat ik nastreef? Wil ik altijd gelukkig zijn? En kan dat eigenlijk wel?

Het boek van Russ Harris over Acceptance en Commitment Therapy omschrijft het in de titel al heel treffend; De valstrik van het geluk. Want als je heel hard je best gaat doen om altijd maar gelukkig te zijn kom je misschien wel vast te zitten in juist die onaangename emoties. Want die mogen er dan niet zijn. Je bent continu in strijd met de realiteit. Is het misschien wel andersom? Als je gaat accepteren dat er ook mindere dagen zijn, dat je dan de fijne dagen meer gaat waarderen?

Wat ik de laatste jaren geleerd heb is om niet in de somberte te blijven hangen, wat vaak wel gebeurt als ik er mee in gevecht ga. Accepteren dat het er is en dat ik mijn dag opnieuw kan starten. Mijn dramaqueen zei vroeger dat door somber op te staan meteen de hele dag verpest was. Ik geloofd die innerlijke stem, dus ging ik mijn best doen om me niet zo te voelen. Tijdens een meditatie kan de opdracht om een leeg hoofd te hebben je ook danig in de weg zitten. En daarin heb ik geleerd dat ik van een afstandje naar al die gedachten kan kijken die langs komen als het stil is. Ik hoef ze niet uit te denken en ik hoef er ook niet mee in gevecht. Sterker nog als ik observeer en misschien mijn hoofd wel bedank voor die interessante gedachten, dan doven ze ook weer uit. Ik kan gewoon opnieuw beginnen en  weer aanhaken in het hier en nu door bijvoorbeeld mijn aandacht naar mijn ademhaling te brengen. Oefening baart kunst.

Zo kan ik op zo’n dag wanneer ik somber opsta, mijn dromen uit de nacht me nog niet willen loslaten, ook van een afstand mijn gedachten en gevoelens observeren en mijn dag opnieuw starten. Ik ben dan ook nog eens in de gelukkige omstandigheid dat ik naar stal kan gaan en even tussen de paarden kan zijn. Paarden zijn meesters in het leven in het hier en nu. Zij helpen me feilloos om weer met mijn benen op de grond te staan en de ingewikkeldheid in mijn hoofd los te laten. Als je niet de luxe hebt om naar paarden te gaan, is naar buiten gaan, de natuur in, ook vaak helpend. Of gewoon binnen op een stoel gaan zitten, je voeten voelen en bewust een paar keer diep in en uit ademen. Even alleen maar zijn, zijn met wat er is.

Hoe ga jij om met gedoe, met de ingewikkeldheid in je hoofd en in je leven

Voel je vrij om contact op te nemen. Ik neem je graag een keer mee naar de paarden.

info@vanhoevetrainingen.nl

 

groei kiem

17th Century Nun’s prayer

Keep me from the fatal flaw of thinking I must say something on every occassion.

Release me from craving to straigthen out everybody's affairs.

Make me thoughtful but not moddy, helpful but not bossy.

With my vast store of wisdome, it seems a pity not to use it all, but I want a few friends at the end.

Keep my mind free from recitals of endless details: give me wings to get to the point.

Give me the ability to see good things in unexpected places, and talents in unexpected
people. And give me the grace to tell them so.

Colleen Marshall (MINT)

henry-be-IicyiaPYGGI-unsplash

Een paar tips ter bevordering van motiverende gesprekken

Een paar tips ter bevordering van motiverende gesprekken

Als arts of verpleegkundige is je houding naar ouders en kinderen het allerbelangrijkst om op een goede wijze gedragsverandering te kunnen bewerkstelligen. Motivational Interviewing als stijl van communiceren helpt bij het begeleiden van deze verandering. Wanneer in een gesprek “veranderen” geen issue is, maar het slechts gaat om informatieoverdracht (denk bijvoorbeeld aan informeren over vaccinatieprogramma’s) dan kan de houding die zo belangrijk is binnen MI nog steeds helpend zijn, tegelijk zijn dan ook andere aspecten aan de orde. Coaching op het wel of niet toepassen van motiverende gespreksvaardigheden heeft het meeste effect als de gesprekken een “veranderonderwerp” behelzen, ongeacht of verandering tijdens dat gesprek wel of niet bereikt wordt.

 

De belangrijkste houdingsaspecten binnen MI zijn:

Nieuwsgierig, oprechte interesse en waardevrij. Wees je bewust van het feit dat mensen veel méér zeggen dan alleen hun woorden. Wordt of blijf nieuwsgierig naar hun situatie, hún beleving, en probeer vooral niet door sturende vragen je eigen plaatje compleet te krijgen. Soms kun je je laten verrassen; zelfs het meest voor de hand liggende blijkt vaak anders in elkaar te zitten. En leun achterover, waardoor je de ander meer ruimte laat zijn/haar verhaal te doen.

Als je gebruik maakt van de 0-10 balans om de ouder of het kind zichzelf een cijfer te laten geven over hun veranderbereidheid, doe dit dan niet te vroeg in het gesprek. Zo voorkom je sociaal wenselijke antwoorden. Als iemand oprecht een cijfer heeft gegeven is het goed om er achter te komen hoe dat cijfer tot stand komt (op een positieve manier) Dus waarom een X en niet X-2? Op die manier kunnen mensen zelfmotiverende uitspraken gaan doen, waar je dan weer op door kunt vragen. Vervolgens kun je vragen wat men nodig heeft om van X naar X+1 te komen?

Bij ambivalentieonderzoek is het van belang om alle 4 de aspecten van ambivalentie boven tafel te krijgen. Afhankelijk van de houding van de ander begin je bij Status Quo of bij Veranderen. De ervaring leert dat als je bij mensen die al wat ambivalent zijn het heel goed werkt om eerst te vragen naar de voordelen van het huidig gedrag (dus als er niks zou veranderen). Vaak kunnen mensen daar best al wat bij bedenken en geven ze je ook meteen een aantal nadelen. Ook hier geldt weer; blijf oprecht nieuwsgierig en geïnteresseerd en vraag door. Ergens in het verhaal van de ander staan vaak een aantal zaken lijnrecht tegenover elkaar. Als je dit op een respectvolle, waardevrije manier kunt terug geven (middels een dubbelzijdige reflectie) kan je mensen aan het denken zetten, zodat zij zelf een keuze kunnen maken om gedrag wel of niet te veranderen.

Reflecteren is in alle (niet alleen verander-) gesprekken een zinvolle en stimulerende vaardigheid om contact te verdiepen en nog beter te laten merken dat je de ander begrijpt. Het helpt echt bij het maken van contact. Daarnaast kan het de ander helpen verder te komen in zijn/haar proces, doordat reflecties zich net ‘voorbij bewegen’ aan het geen de ander zegt. Dat geeft de ander bewustwording en nieuwe inzichten.
Soorten reflecties kunnen zijn:
Op inhoud (wat zegt de ander)
Op gevoel (wat vind de ander ervan)
Op betekenis (wat bedoelt de ander)
Op waarden (wat voor type is de ander, wat vindt hij/zij belangrijk)
Op vertrouwen (in hoeverre gelooft de ander in zichzelf tav zijn/haar verandering)
Dubbelzijdig (welke 2 kanten zijn er in het verhaal)

Luister goed naar veranderuitspraken, en reflecteer die, zodat de ander ze tenminste 2x hoort.

Veel succes (en vooral plezier) met de gesprekken

THEMA: PSYCHOLOGISCHE ASPECTEN VAN DIABETES

Motivational Interviewing: meer dan de moeite waard!

Iedereen kent het wel bij een consult dat 'niet lekker' loopt: het gevoel van onmacht, het trekken en duwen door de hulpverlener en de tegenwerking, het ontwijkend of verdedigend gedrag van de patiënt. Een bewezen techniek om hiermee om te gaan is Motivational Interviewing. Deze wijze van consultvoering is afkomstig uit de verslavingszorg en wordt nu ook in toenemende mate toegepast bij chronisch zieke patiënten. Wat zijn nu de achtergronden van deze techniek en hoe is het toepasbaar bij de patiënt met diabetes mellitus?

AUTEURS | MELANIE VAN HOEVE, COMMUNICATIETRAINER, AANGESLOTEN BIJ MINT (INTERNATIONAAL NETWERK VAN MI TRAINERS); PAUL BERGHUIS, PROVOCATIEF COACH EN VERPLEEGKUNDIGE

Zich ergens veilig bij voelen en vasthouden aan bekende patronen, dat zijn belangrijke factoren die iemands gedrag
bepalen. Kijk maar naar de puberteit. Hoewel je je in de puberteit afzet tegen die veilige patronen, gebeurt het vaak
dat je je daarna toch weer veilig waant bij wat je hebt geleerd. 'Je weet wel wat je hebt, maar niet wat je krijgt' is
een bekende uitspraak die je meestal van je opvoeders meekreeg, omdat zij voor jou meenden te kunnen weten wat de toekomst voor jou in petto had. En vaak kregen ze gelijk, want de verandering die jij voor jezelf had bedacht was meer het
afzetten tegen de gevestigde orde van het ouderlijk gezag, dan een welbewuste keuze. Maar vervolgens keer je terug naar de oude patronen. Veilig en bekend en o zo moeilijk om er afstand van te doen.

Ambivalentie

Een andere factor die een belangrijke rol speelt bij motivational interviewing, is de factor ambivalentie die speelt bij gedrag en gedragsverandering. Wat betekent dit begrip ambivalentie nu eigenlijk? In feiten is het niets anders dan het wikken en wegen om er achter te komen wat nu het meeste voordeel of het minste nadeel oplevert voor bijvoorbeeld een prettig leven. De patiënt weegt daarbij bewust, maar vaker onbewust, een aantal factoren af tegen elkaar: vasthouden aan het oude, veranderen of kiezen voor een compromis. Hij legt deze elementen als het ware op een weegschaal. Door deze ambivalentie, die elk mens ervaart bij het veranderen van gedrag, te onderzoeken, neem je de twijfel van de ander serieus. Iemand wil vaak wel veranderen en tegelijk liever alles houden, zoals het is. De patiënt komt op controle en neemt de eigen gezondheid wat dat betreft serieus. 'Maar vertel alstublieft niet dat ik iets moet veranderen', zegt of denkt hij. Het is vaak veiliger om alles bij het oude te laten.

Hoe spelen de factoren een rol bij de behandeling van diabetes?

Vaak voelen zorgverleners dat het moeite kost om diabetespatiënten te overtuigen van het nut van een verandering, bijvoorbeeld het veranderen van leefstijl. 'Het zou beter zijn voor uw bloedsuikers als u minder zou eten,
meer zou bewegen, stoppen met roken, enz.…' De patiënt hoort alle adviezen elk consult opnieuw aan, tot hij niet meer de moeite neemt om te luisteren, of hij komt zelfs niet meer op het spreekuur. Hij heeft het allemaal al zo vaak aangehoord.
En ergens snapt de patiënt waarschijnlijk ook prima dat veranderen beter zou zijn, maar veranderen kost veel moeite.
Diabetes is een lastige aandoening, die op een aantal gebieden gedragsverandering vraagt. Hierbij is acceptatie niet in de laatste plaats een belangrijk probleem. De aandoening vereist een aanpassing in voedings- en activiteitenpatroon, hetgeen vaak heel lastig is. Daarnaast moet de patiënt ook gemotiveerd zijn tot het blijvend gebruik van tabletten en/of insuline,
bepaling van de bloedglucosewaarden en controle bij de oogarts. En dat alleen maar voor een beloning die vaak pas op langere termijn zichtbaar zal worden, namelijk een reductie van late complicaties. Kortom een afweging voor de patiënt die vaak lastig en nogal eens abstract is!

Vaak is het prettig voor de patiënt om na een lange dag werken te kunnen toegeven aan vermoeidheid en gewoon rust te nemen thuis. Liefst gecombineerd met iets lekkers; biertje, nootje, blokje kaas… Na een dag hard werken heb je dat echt verdiend, althans zo denk je. En natuurlijk zou het fijn zijn om wat kilo's kwijt te raken. Naast het feit dat het gezonder is, zie je er ook wat beter uit of voel je je lekkerder in je vel. Maar de pijn in de knieën, rug, schouders en enkels maakt sporten onmogelijk.

Veilig en bekend geldt in sterke mate voor eten en bewegen. 'Ja, ik weet dat ik 10 kilo moet afvallen, maar ik voel me goed…' Een opmerking die verpleegkundigen en artsen vaak te horen krijgen van hun patiënten. Men is niet bereid om verder te kijken en verzacht de mogelijke mislukking vast door argumenten te verzinnen, waardoor het gewicht acceptabel wordt ('Zoveel last heb ik er niet van' of 'Het zit in de familie, ik kan er niks aan doen') Hetzelfde geldt voor bewegen: 'Ik kan niet lopen, want mijn gewrichten doen zon pijn'. Dat dat dan komt, omdat ze hun gewrichten te zwaar belasten door hun eigen extra gewicht, weet de patiënt eigenlijk ook wel.

Motivational Interviewing bij diabetes

Hoe krijgen zorgaanbieders hun patiënten met diabetes mellitus zover dat ze wel verder kijken? En dan zonder dat je daar als zorgaanbieder al je energie in stopt? Voor de patiënt is het namelijk veilig om zich achter (oneigenlijke) argumenten te verschuilen. Voor de hulpverlener is het veilig de argumenten voor waar aan te nemen. Er tegenin gaan of de ander overtuigen van zijn/haar ongelijk kost immers over het algemeen veel energie en is niet bevorderlijk voor de relatie. Hulpverleners zijn vaak wel opgeleid om te overtuigen. Dat is voor de hulpverlener bekend en dus veilig, en tegelijk vermoedt men ook dat het lang niet altijd helpt. En daar ligt de ambivalentie van de hulpverlener.
Wil je je als hulpverlener wel een andere stijl van begeleiden aanmeten? Richting geven, met adviezen komen en oplossingen aandragen is in veel gevallen effectief. Tegelijk merk je als hulpverlener ook dat deze directieve aanpak bij een aantal patiënten contraproductief is. De verzuchtingen van de patiënt, het feit dat hij met tegenargumenten komt en vaak 'ja' zegt, maar 'nee' doet, kost de hulpverlener vaak onnodig veel energie. Is het volgen van de patiënt dan effectiever? Verloochen je jezelf dan niet? Motivational Interviewing geeft de mogelijkheid tot een tussenvorm, namelijk: gidsen of begeleiden, in het Engels mooi omschreven met de term 'guiding'. Hierbij staat het verhaal van de patiënt centraal en kan je als hulpverlener wel degelijk richting geven door enerzijds te stimuleren tot gezond gedrag en therapietrouw en anderzijds de ambivalentie ten opzichte van verandering in gedrag serieus te nemen. Hoe dat eruit ziet is te leren, zowel door de patiënt als door de hulpverlener.

Door als hulpverlener de ambivalentie en moeite van patiënten om te veranderen serieus te nemen en niet als slap excuus af te doen, kan er ruimte voor (zelf)onderzoek ontstaan. Reflecteren, teruggeven wat de patiënt je duidelijk probeert te maken, levert vaak een heel ander gesprek op dan er tegenin gaan. Dan ontstaat bij de patiënt vaak de neiging om op zoek te gaan naar de voordelen van veranderen en de nadelen van de huidige situatie. De ervaring is dat het serieus nemen van ambivalentie bij de patiënt de verantwoordelijkheid weer teruglegt bij diezelfde patiënt. Door prikkelend en toch
respectvol tegenstrijdigheden in het verhaal van de patiënt (bijvoorbeeld 'je wilt graag gewicht verliezen en tegelijk heb je na een lange dag werken dat biertje echt verdient') naar voren te halen, kan iemand zelf met oplossingen voor ander gedrag komen.

Een uitdaging is de ambivalentie van de hulpverlener. Want neem je als hulpverlener de moeite om je een nieuwe stijl van begeleiden aan te leren of blijf je je ergeren aan de patiënten die jou zoveel moeite en energie kosten? Het aanleren van een andere manier van consultvoeren kost moeite en tegelijk levert het op langetermijnenergie op. Durf je het aan jezelf een spiegel voor te houden en te reflecteren op je eigen communicatiestijl? Misschien loont het de moeite een nieuwe weg in te slaan en te ontdekken dat uiteindelijk de consultvoering volgens de principes van motivational interviewing rendement kan opleveren; een moeiteloos consult.

Referenties

  • Orchard TJ, Temprosa M, Goldberg R, et al. The effect of
    metformin and intensive lifestyle intervention on the
    metabolic syndrome: The Diabetes Prevention Program
    randomized trial. Ann Intern Med 2005;142:611-9.
  • S. Rollnick, W. Miller en C Butler, Motiverende
    gespreksvoering in de gezondheidszorg, werken aan
    gedragsverandering als je maar 7 minuten hebt, ISBN
    9789075569476.

W | MEER WETEN? KIJK OP
www.motivationalinterviewing.nl
@ | WILT U REAGEREN, E-MAIL NAAR
info@vanhoevetrainingen.nl